.png)
Në mbledhjen vjetore të bankierëve qendrorë dhe ekonomistëve në Jackson Hole, këtë vit, të gjithë sytë ishin te kryetari i Rezervës Federale të SHBA, Jerome Powell.
Vitin e kaluar në konferencën Jackson Hole, Powell kishte shpallur një epokë të re në politikën ekonomike. Kjo u bazua në supozimin se ne ishim në një epokë me inflacion të ulët. Rezerva Federale në të ardhmen do të synonte inflacionin mesatar, duke kompensuar periudhat e inflacionit të ulët nën 2 përqind në vit me periudha të rritjes më të shpejtë të çmimeve.
Sot, ajo botë duket shumë e largët.
Inflacioni në Shtetet e Bashkuara po shkon në më shumë se 8 përqind, norma më e shpejtë që nga vitet 1970. Duke pasur parasysh këtë kthesë të jashtëzakonshme, Powell duhej të sinjalizonte se Rezerva Federale ishte serioze për ndalimin e inflacionit.
Si të bëhet rasti? Jackson Hole është një takim i bankierëve qendrorë dhe ekonomistëve. Por në qëndrimin e tij, Powell nuk thirri as teorinë ekonomike dhe as ekonometrinë. Në vend të kësaj, ai thirri historinë.
Ai mbajti një fjalim të mbushur me referenca për vitet 1970 dhe 1980 dhe nderoi tre nga paraardhësit e tij – Paul Volcker, Alan Greenspan dhe Ben Bernanke. Qëllimi i tij ishte të sinjalizonte se edhe pse ne mund të mos jemi më në epokën që Bernanke dikur e quajti “moderimi i madh”, kjo nuk do të thotë se ne po kthehemi prapa në të ardhmen. Nuk po kthehemi në vitet 1970. Rezerva Federale do të përballojë sfidën e inflacionit menjëherë dhe ballë për ballë. Këtë herë do të jetë ndryshe.
Në vjeshtën e vitit 2021, Powell ende foli për inflacionin si kalimtar. Dhe mbetet e vërtetë se një pjesë e madhe e rritjes së çmimeve është shkaktuar nga çështjet e ofertës, të tilla si pengesat e zinxhirit të furnizimit dhe rritja e çmimeve të naftës. Ka çdo arsye për të pritur që këto presione të pakësohen në muajt e ardhshëm. Por theksimi i tepërt i kësaj pike nuk do ta ndihmonte Powell-in të bënte rastin e tij. Pra, në vend të kësaj, ai vuri theksin në momentin inflacioniste që është krijuar në anën e kërkesës. Investimet dhe konsumi po ecin përpara kapacitetit. Rritja e pagave është përshpejtuar ndjeshëm. Për të zbutur këtë, Rezerva Federale po rrit normat, po shtrydh kredinë dhe po inkurajon kursimet. Rezultati, siç pranoi Powell, ka të ngjarë të jetë një periudhë “rritjeje nën trendin” dhe disa “zbutje të kushteve të tregut të punës”. Kjo është një fjalë e bankierit qendror për një recesion.
Pyetja në tregjet financiare është nëse Fed ka barkun për një luftë të zgjatur. A do të jenë të gatshëm Powell dhe Komiteti Federal i Tregut të Hapur të lejojnë që papunësia të rritet ndjeshëm nëse kjo është e nevojshme për të ulur inflacionin?
Siç vuri në dukje Powell, në tregun e obligacioneve pritjet inflacioniste kanë mbetur të ulëta. Çmimet e obligacioneve po sinjalizojnë se menaxherët e fondeve besojnë se Fed do të ketë sukses në ndalimin e inflacionit – me masa të ashpra, nëse është e nevojshme.
Nga ana tjetër, rimëkëmbja në tregjet e aksioneve të SHBA-së gjatë verës sugjeroi që investitorët e aksioneve po vinin bast se Fed nuk do të ishte e gatshme të impononte një çmim të rëndë. Detyra e Powell ishte të largonte këto dyshime.
Ishte Volcker ai që e bëri konferencën e Jackson Hole në një takim të detyrueshëm për politikëbërësit ekonomikë nga e gjithë bota, kur ai u bë kryetari i parë i Fed që mori pjesë në 1982. Siç thotë legjenda, Volcker u josh nga perspektiva e peshkimit me miza.
Në atë kohë, Volcker u përball me kritika të vyera për recesionin shkatërrues që po i impononte ekonomisë amerikane. Ishte rezistenca e tij e trashë ndaj kritikave që krijoi modelin e bankierit qendror modern. Dyzet vjet më vonë, Powell thirri shembullin e Volcker për të ritheksuar se është misioni kryesor i bankierëve qendrorë të mbajnë nën kontroll inflacionin – një mision që ai nuk ka ndërmend ta heqë dorë.
Ishte gjithashtu në rrjedhën e inflacionit të viteve 1970 që bankierët qendrorë mësuan rëndësinë thelbësore të pritjeve inflacioniste. Siç vuri në dukje Volcker në 1979: “Inflacioni ushqehet pjesërisht nga vetvetja, kështu që pjesë e punës për t’u rikthyer në një ekonomi më të qëndrueshme dhe më produktive duhet të jetë thyerja e kontrollit të pritjeve inflacioniste.” Powell shtjelloi: “Sa më gjatë të vazhdojë periudha aktuale e inflacionit të lartë, aq më e madhe është mundësia që pritjet për inflacion më të lartë të nguliten.”
Qëllimi nuk është vetëm ulja e inflacionit, por largimi i tij nga sistemi. Standardi mbetet përkufizimi i Greenspan për stabilitetin e çmimeve. Greenspan e përshkroi atë si një gjendje në të cilën “ndryshimet e pritshme në nivelin mesatar të çmimeve janë mjaft të vogla dhe mjaft graduale, saqë ato të mos hyjnë materialisht në vendimet financiare të biznesit dhe familjeve”. Në atë pikë, ajo që mbizotëron është e ashtuquajtura mosvëmendje racionale: inflacioni është një shqetësim kaq i vogël, saqë nuk ka kuptim t’i kushtohen burime të pakta monitorimit të tij.
Siç vërejti me keqardhje Powell në fjalimin e tij, kjo është shumë larg realitetit tonë. Tani për tani, “inflacioni ka pothuajse vëmendjen e të gjithëve”. Duke e njohur këtë fakt, Powell arriti të paktën një efekt të synuar. Ai dha mesazhin se Fed është në këtë rast. Ajo do të vazhdojë të rrisë normat e interesit në rritje jashtëzakonisht derisa inflacioni të jetë nën kontroll. Si reagim, tregjet e aksioneve në SHBA shënuan ditën e tyre më të keqe në muaj. Nasdaq 100 i teknologjisë së rëndë ra me 4 për qind.
Kjo sinjalizoi një rritje të pritjeve për recesion. Por sa e keqe ka të ngjarë të bëhet? Siç theksoi Powell, e gjithë pika e shtrëngimit urgjent të Fed është shmangia e llojit të shtrëngimit të zgjatur që Volcker duhej të aplikonte në ekonominë amerikane në vitet 1980. Dhe, në fund të fundit, askush në fakt nuk beson se presionet inflacioniste të vitit 2022 janë po aq serioze sa ato me të cilat po luftonte Volcker në vitin 1979. Në atë kohë, besimi te dollari ishte në rënie; sot, dollari është duke ecur lart. Nuk ka asnjë perspektivë reale në vitin 2022 as për inflacionin e arratisur të stilit të viteve 1970, as për një ulje të fortë të viteve 1980.
Toni në Jackson Hole mund të jetë jashtëzakonisht i sinqertë dhe fjalët e Powell sigurisht që u zgjodhën me kujdes. Por është e vështirë të shmanget përshtypja se duke u përballur me rritjen e çmimeve të sotme me anë të kujtimit të Inflacionit të Madh të viteve 1970, ne po realizojmë një pantomimë historike në të cilën, në vend që të synojnë realizmin, aktorët interpretojnë role të njohura me gjeste të ekzagjeruara dhe audienca e di paraprakisht se në cilat pika duhet të brohorasin dhe kur të brohorasin.
Megjithatë, kjo është një pantomimë në të cilën dhjetëra miliona vende pune dhe fati i ekonomisë botërore janë në rrezik…
Burimi: Foreign Policy/Përshtati Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje