.png)
Gazeta Si – Tridhjetë e gjashtë trupa pranë njëri-tjetrit, tridhjetë e gjashtë njerëz të bashkuar nga një fund i përbashkët: të vrarë barbarisht nga ushtarët rusë që pushtuan qytetin ukrainas të Bucha-s.
Faji i tyre? Vendosën të largohen nga qyteti me të afërmit e tyre për t’i mbrojtur ata nga pushtuesit.
Ato janë viktimat e identifikuara – në total në Bucha pati mbi 400 vdekje civile – nga një punë e gjatë hetimore nga gazeta amerikane “New York Times”, e cila rindërtoi orët e fundit të tyre duke kryqëzuar imazhet satelitore, certifikatat e vdekjes, videot dhe fotot e postuara nga vetë viktimat në mediat sociale dhe mesazhe për dëshmitë e anëtarëve të familjes, miqve dhe kolegëve të tyre.
Gjithçka fillon në mëngjesin e 3 marsit
Një mëngjes si çdo tjetër: videot e kamerave të sigurisë të drejtuara në rrugët e qytetit, tregojnë nënat me fëmijët që shëtisin të qetë.
Disa orë më vonë, pak para orës 13.00, një tank rus shfaqet në të njëjtën rrugë, i rrethuar nga ushtarë që mbanin automatikë.
Që aty, qytetarët e Bucha-s janë përballur me një zgjedhje: të ikin ose të strehohen në bodrumet e shtëpive të tyre. Volodimir Ruchkovskyi del nga shtëpia atë mëngjes për t’i sjellë disa ushqime babait të tij.
Rrugës së kthimit, 50-vjeçari dhe gruaja e tij Olena, kuptojnë se postblloku ushtarak ukrainas është larguar.
Kështu, ata paketojnë valixhet dhe futen në makinë, pa e ditur se po shkojnë drejt një kolone automjetesh ruse.
Rreth orës 13.00, makina e tyre goditet nga plumbat e ushtarëve të Moskës dhe përplaset me një pemë.
Olena arrin të arratiset, por duhet të braktisë burrin e saj të plagosur. Për ditë të tëra, familjarët e Volodimirit u përpoqën ta gjurmonin, por pa sukses. Një muaj më vonë, trupi i tij i djegur u gjet në sediljen e makinës së tij.
Familja
Më 3 mars, kur dëgjojnë zhurmën e automjeteve ruse, Mykhailo Hrabovliak dhe familja e tij, vendosin të arratisen, të cilët prej një jave flinin në bodrumin e shtëpisë së tyre në Hostomel, qyteti që kufizohet me Bucha-n.
Të nesërmen në mëngjes, ata mbledhin çfarë munden dhe hipin në makinë. Por në rrugën “Yablunska”, një nga arteriet kryesore të qytetit, ata janë përballur me një grusht ushtarësh që fillojnë të qëllojnë.
Mykhailo është qëlluar dhe vdes menjëherë. Vajza e tij Sasha, vetëm nëntë vjeçe, plagoset në krah, por shpëton. Mbërrin në spital pas pak ditësh, kur krahu i është bërë gangrenë: pas disa orësh gjymtyra i pritet.
Sasha
E megjithatë, Sasha ishte më me fat se vajzat e tjera të vogla. Më me fat se Anna Mishchenko, për shembull.
Nëna e saj Tamila, po kërkonte dëshpërimisht një udhëtim për të shpëtuar në fillim të marsit.
Në ndihmë të saj është Zhanna Kameneva, e cila në ditët e para të konfliktit kishte transportuar me furgonin e saj dhjetëra bashkëqytetarë larg Bucha-s.
Më 5 mars, ajo vendos të bëjë një udhëtim të fundit me Tamilën, Annën – e cila ishte 14 vjeçe – dhe fqinjën e tyre, 69-vjeçaren Maria Ilchuk.
Megjithatë, pas disa minutash udhëtim, edhe ata kthehen në rrugën “Yablunska”. Epilogu është i njëjtë. Goditjet e moskovitëve i vrasin të katërt, furgoni është në flakë.
Mykhailo Kovalenko po përpiqej gjithashtu të arratisej me gruan dhe vajzën e tij. Edhe ata janë në shënjestër të zjarrit rus, por arrijnë të ndalojnë.
Mykhailo del nga makina me duar të ngritura, por goditjet nuk qetësohen. “Ai nuk pati kohë as të ulte krahët”, thotë bashkëshortja e tij, e cila edhe pse e plagosur, arriti të arratisej me të bijën.
Kur gjendet trupi i Mykhailos, në xhepin e xhaketës gjendet një shënim i shkruar me dorë: një listë me numrat e telefonit për t’u kontaktuar në rast emergjence.
Këpucari dhe muratori
Pastaj ka nga ata që u zhdukën në mënyrë misterioze, derisa iu gjet trupi. Taras Panimash, me profesion këpucar, nxorri të ëmën nga qyteti më shpejt, me premtimin se do ta ndiqte.
I fundit që foli me të, ishte punëdhënësi: “Sapo kalova postbllokun, jam mirë”, i pati thënë ai. Por më pas, askush nuk dëgjoi më prej tij.
Madje dikush ka arritur të dokumentojë dhunën e rusëve, para se të bëhet viktimë e saj.
Oleksandr Hutorovych do të qëndrojë në Bucha deri më 14 mars për të ndihmuar në shpërndarjen e furnizimeve me ilaçe.
Ndërkohë, gruas së tij tashmë të arratisur i dërgon foto dhe mesazhe nga qyteti. Deri më 11 mars, kur konfirmon se është gati të arratiset. Të dy bisedojnë përsëri për tre ditë. Pastaj, heshtje.
Ashtu si anëtarët e familjes së Ihor Didkivskyi, një murator i apasionuar pas arteve marciale që doli vullnetar për të mbrojtur qytetin e tij, nuk kishin asnjë lajm. Doli nga shtëpia për herë të fundit më 5 mars.
Oleh Bilas, 55 vjeç dhe Viacheslav Hordiichuk, 46 vjeç, janë roje sigurie që punojnë në një fabrikë qelqi.
Për tre ditë ata fshihen nga ushtarët rusë, pastaj përpiqen të arratisen. Dy ditë më vonë, gruaja e Viacheslav merr një telefonatë: të dy u vranë në përpjekje për t’u larguar.
Familje të ndara
Por mes viktimave nuk ka vetëm nga ata që tentojnë të arratisen. Ka edhe nga ata që dalin nga shtëpia për të vizituar të afërmit dhe të njohurit, për t’u siguruar që ata janë mirë dhe të sigurt.
Prej ditësh në fakt Bucha mbetet pa energji elektrike dhe rrjetet e komunikimit janë ndërprerë.
Për këtë arsye, 40-vjeçari Ihor Samchenko, i cili është strehuar me gruan dhe dy fëmijët e tij në një bodrum, vendos të vizitojë vjehrrën e tij.
Familja e tij prej ditësh nuk ka asnjë kontakt me të, por është e bindur se është për shkak të ndërprerjes së energjisë elektrike.
Më në fund, disa miq vendosin të shkojnë në kërkim të tij. Ata ndalohen nga disa ushtarë rusë: “Kthehuni, ose do t’ju qëllojmë”.
Kështu gruaja e Ihorit nuk mund të bëjë gjë tjetër veçse të ikë. Por kur dalin nga Bucha përgjatë rrugës “Yablunska”, hasin në kufomën e Ihorit, i shtrirë në tokë me rrobat që kishte veshur kur i përshëndeti ditë më parë. Familjarët thonë se vjehrra e Ihorit vdiq nga një atak në zemër, pasi mori vesh lajmin.
Të festosh gjatë një lufte?
Kështu bëjnë Olena dhe Pavlo Valko për 33-vjetorin e martesës. Një përvjetor i ndërprerë nga tanket ruse që shfaqen në rrugë dhe dallohen jashtë dritareve të shtëpive. Pavlo menjëherë shqetësohet për nënën e tij, e cila jeton vetëm në një qytet aty pranë.
Del nga shtëpia për të shkuar tek ajo, por edhe ai nuk shfaqet për javë të tëra. Olena e telefonon për ditë të tëra, edhe pasi rusët largohen nga qyteti në fillim të prillit. Mesazhi i fundit është dërguar më 5 prill.
Trupa në asfalt
Oleksandr Kovalevskyi, nga ana tjetër, largohet nga shtëpia për të kërkuar ushqim. Dhe zhduket, si shumë të tjerë.
Kalon një javë dhe gruaja e tij vendos ta kërkojë. Ata ecin vetëm disa metra kur, në rrugën “Yablunska” gjejnë trupin e tij.
Është një fqinj që kërkon ndihmë në një grup në kanalin Telegram për të lëvizur trupin. Askush nuk përgjigjet: trupi i Aleksandrit qëndron në asfalt për javë të tëra.
Serhii Petrenko, i cili mbeti në Bucha pasi nxorri të shoqen të ikte për t’u kujdesur për ta, pagoi me jetën e tij dashurinë për kafshët shtëpiake. Ndërkohë, ai ndihmon vullnetarët të mbledhin ndihma humanitare dhe t’i shpërndajnë ato.
Fati është i përbashkët për shumë viktima të tjera: trupi i tij gjendet në rrugën “Yablunska”. Gruaja e tij, e kthyer në Bucha pas javësh, birëson një qen endacak “që më kujton Serhiin tim”.
Ushtarët rusë nuk ndalen para askujt
As para Vitalii Vynohradov, dekan i në fakultetin e Bucha-s. “Ai ishte shpirti i familjes”, kujton mbesa e tij, e cila rindërton orët e fundit të xhaxhait të saj: “Ai kishte dalë për të shkuar në supermarket me një shok, Oleh Hryshchenko. Ata nuk u kthyen më, ne kërkuam informacion në Telegram”.
Javë më vonë, mbesa merr një foto të dy burrave të vdekur në rrugën “Yablunska” dhe e njeh dajën e saj nga kapela. Ishte një dhuratë nga nëna e tij.
Në asfalt gjendet edhe trupi i Oleh Verba, një roje 54-vjeçar në një kantier ndërtimi, së bashku me një thes me patate jo shumë larg.
Doli për të blerë ushqim, por nuk u kthye më. Ashtu siç mbeti në asfalt trupi i Yevhen Davydov, i cili në fillim të marsit dëshiron të nxjerrë të ëmën nga Bucha.
Ai hipi në skuter, pasi përshëndet gruan e tij, e cila i lutet të ketë kujdes, sepse “është e rrezikshme”.
Ka vetëm pesë minuta me makinë midis shtëpisë së Jevhenit dhe shtëpisë së nënës së tij, por Jevheni nuk arriti kurrë atje.
Shtëpi më shtëpi
Por ushtarët rusë nuk vranë vetëm dhjetëra njerëz që ecnin në rrugët e Bucha-s për të gjetur ushqime ose për të arritur tek të afërmit dhe miqtë.
Përgjatë rrugës “Yablunska” ata kontrolluan shtëpitë një nga një, duke tërhequr zvarrë me vete dhjetëra burra, pasi i kishin zhveshur dhe duke u vjedhur celularët e tyre.
Dmytro Chaplyhin është vetëm 20 vjeç dhe jeton në shtëpinë e gjyshes së tij. Për ditë të tëra ai filmon skenat e luftës rreth tij: kolonat e tymit të ngritura nga bombardimet dhe madje edhe trupat ruse përgjatë rrugëve të qytetit.
Kur rusët thyejnë derën, i gjejnë fotografitë në celular. E marrin, pa dëgjuar lutjet e gjyshes, e cila për ditë të tëra ecën drejt bazës së pushtuesve për të kërkuar lirimin e Dmitros. Megjithatë, pa e ditur se djali ishte qëlluar për vdekje.
Heronjtë e qytetit
Nëse Dmytro është i kufizuar në filmimin e luftës, disa viktima marrin armët dhe vendosin postblloqe përgjatë rrugëve për të parë dhe inspektuar makinat që hyjnë në qytet.
Midis tyre Denys Rudenko, Anatolii Prykhidko dhe Vitalii Karpenko. Por kur rusët vijnë, nuk iu mbetet gjë tjetër, veçse të ikin.
Ata gjejnë strehë në shtëpinë e Valerii Kotenkos, i cili menjëherë telefonon gruan e tij: “Nuk mund të flas gjatë”, – thotë ai me zë të ulët, ndërsa ushtarët janë para derës: “Kam frikë se mund të më dëgjojnë”.
Dhe me të vërtetë, të nesërmen në mëngjes, të katër ndalohen dhe dërgohen në bazën ruse.
Në lëndinën jashtë shtëpisë, gjendet kufoma e Andrii Matviichuk. I njëjti fat edhe për ata: u pushkatuan së bashku me Andrii Dvornikov, Sviatoslav Turovskyi, Andrii Verbovyi dhe Andrii Matviichuk.
Mykhailo Romaniuk, 57 vjeç, vendos gjithashtu të ruajë rrugët, të cilat i lëviz me biçikletën e tij. Një mik i tij, i cili e shoqëron përgjatë rrugës “Yablunska”, kujton: “U dëgjua një zhurmë fishkëllimë, më pas Mykhailo ra në tokë. Një plumb e goditi në kokë”.
Pasi kanë siguruar kontrollin e rrugës “Yablunska”, rusët kanë ngritur një postbllok me dy automjete të blinduara: kushdo që kalon në rrugë është një objektiv.
Pa paralajmërim
Një shënjestër është Iryna Filkina, 52 vjeçe, e cila më 5 mars hipi në biçikletë dhe shkon në shtëpi: “Unë jam grua, asgjë nuk do të më ndodhë”, thotë ajo për të qetësuar kolegët në dyqanin ku punon. Rusët i gjuajnë pa paralajmërim: grua apo burrë, për pushtuesit nuk ka dallim.
Iryna bie pa jetë në tokë pak jashtë shtëpisë së familjes Abramov, ku Oleh, 40 vjeç, është strehuar me familjen e tij.
Nuk vonon shumë: rusët hyjnë në shtëpi dhe e tërheqin me vete. E zhveshin, e bëjnë të gjunjëzohet dhe e eliminojnë, ndërsa gruaja e tij bërtet e dëshpëruar dhe më kot që të mos e lëndojnë.
Kur e sheh burrin e saj të shembur pa jetë në tokë, ajo i lutet ushtarëve që ta vrasin edhe atë. Por ata e kursejnë dhe sot ajo thotë: “Ata u ulën para meje, pinë ujë, sikur të mos kishte ndodhur asgjë”.
Vrasjet barbare vazhdojnë për javë të tëra, ndërsa ushtarët rusë ecin përgjatë rrugës “Yablunska” mes kufomave në rritje.
Mes tyre është edhe ai i Volodimir Brovchenko, 68 vjeç, i cili gjithashtu u vra teksa ishte në biçikletë. Një shoku i tij gjeti trupin dhe tentoi ta hiqte nga asfalti, por u detyrua të ikte, pasi u plagos në shpatull nga një plumb.
Të palëkundur
Kur fillon lufta, Maksym Kireev lutet nga e dashura e tij që të largohet nga Bucha. Por ai qëndron. Dhe ai gjithashtu filmon shpërthimet, të cilat më pas ia dërgon të dashurës dhe miqve të tij, të cilët i vendosin pseudonimin “Maksym trimi”.
Maksym mbetet në shoqërinë e kolegut Dmytro Shkirenkov, i cili ndërkohë është ndarë nga gruaja dhe djali i tyre 13-vjeçar.
Kur rusët i gjurmojnë, ata i çojnë në një rrethrrotullim dhe i qëllojnë në pikën e zbrazët. Një fqinj sheh gjithçka nga dritarja e tij. Më pas, vrasin Oleksandr Chumak, pasi i kanë lidhur duart.
Oleksandr kishte mbetur në Bucha për të mbrojtur qytetin. Vetëm një ditë më parë ai telefonoi gruan e tij shtatzënë. Dhjetë ditë pas vrasjes së tij, gruaja e tij sjell në jetë një vajzë.
Bëhet fjalë për 36 viktima, një pjesë e vogël, e identifikuar nga autoritetet ukrainase. Dhjetëra kufoma të tjera në Bucha dhe qytetet e afërta janë ende pa emër.
Burimi: “New York Times”; Përshtati në shqip: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje