.png)
Komisioni Europian thotë se është i gatshëm të aktivizojë një mekanizëm të pashfrytëzuar kurrë më parë që mund t’u hapë rrugën miliona ukrainasve që ikin nga pushtimi rus për të gjetur strehim në të gjithë Bashkimin Europian.
Sipas Kombeve të Bashkuara, më shumë se 500,000 refugjatë janë larguar nga Ukraina në vendet fqinje dhe më shumë se gjysma e tyre që kanë hyrë në Poloni. Hungaria, Moldavia, Rumania, Sllovakia dhe madje edhe Bjellorusia kanë regjistruar emigrantë.
Komisioni paralajmëron se ofensiva ruse në ukrainë mund të prodhojë një nga krizat më të mëdha humanitare të Europës, me shtatë milionë ukrainas që pritet të zhvendosen dhe 18 milionë të tjerë që do të preken nga konflikti, nga një popullsi totale prej 41 milionë qytetarësh.
“Më vjen të qaj gjatë të gjithë kohës, sepse shoh se çfarë ka ndodhur në rajone të tjera. E dini, [rajoni] ynë është i qetë, por ka njerëz që vdesin dhe fëmijë që vdesin dhe ata [Rusia] kanë guximin të thonë që këtë e shkaktuam ne”, tha për Euronews, Svitlana Ivanova, një refugjate ukrainase në Rumani.
Ndryshe nga valët e mëparshme të migracionit, shtetet anëtare kanë treguar një vullnet të shpejtë dhe të unifikuar politik për të pritur refugjatët e luftës, edhe nëse fluksi masiv dhe i papritur përbën një sfidë logjistike për qeveritë.
Polonia ka hapur kufijtë e saj për të gjithë ukrainasit dhe ka hequr dorë nga kërkesa për të treguar një test negativ COVID-19. Gjermania dhe Austria po ofrojnë udhëtime me tren pa pagesë për ata që kërkojnë të arrijnë në vendet e tyre.
Ndërkohë, Ylva Johansson, Komisionerja Europiane për Çështjet e Brendshme, thotë se ekzekutivi është gati të aktivizojë një direktivë të vjetër dhe të errët të BE-së që mund t’i sigurojë bllokut një mënyrë të shpejtë për të menaxhuar fluksin e refugjatëve.
“Kjo është një situatë ku ne mund të kemi miliona njerëz në territorin tonë dhe më pas duhet të sigurohemi që ata të kenë mbrojtjen e duhur dhe të drejtat e duhura”, tha Johansson për Euronews gjatë një vizite në Rumani, ku ajo ishte duke vizituar një kamp për refugjatët ukrainas.
“Shumica e ukrainasve që vijnë tani, po marrin viza për 90 ditë. Por ne duhet të përgatitemi për ditën e 91 ditë e me radhë më pas”, shtoi ajo.
Johansson shpreson se Direktiva e Mbrojtjes së Përkohshme mund të ndihmojë vendet e BE-së të menaxhojnë dhe ndajnë aplikimet e të gjithë shtetasve ukrainas që pritet të hyjnë në bllok në javët e ardhshme.
“Instrumenti mund të miratohet për herë të parë që të enjten”, vuri në dukje ajo.
“Unë mendoj se do të ketë një mbështetje të gjerë për aktivizimin. Ne patëm një diskutim të parë. Sigurisht, gjithçka shkon shumë shpejt tani dhe disa shteteve anëtare mund të kenë nevojë për më shumë kohë, por shpresoj se do të jemi në gjendje të miratojmë që të enjten”, tha Komisionerja.
Në lidhje me aktivizimin e kësaj direktive foli edhe Presidentja e KE, Ursula von der Leyen në fjalën e mbajtur para Parlamentit Europian. “Europa ka hapur dyert për mijëra ukrainas dhe mijëra të tjerë do të vijnë. Ne duhet t’i presim dhe jemi gati të aktivizojmë direktivën e mbrojtjes së përkohshme”, tha ajo.
Çfarë është Direktiva e Mbrojtjes së Përkohshme?
E miratuar në vitin 2001 pas luftërave në Jugosllavi dhe Kosovë, Direktiva e Mbrojtjes së Përkohshme është një skemë e jashtëzakonshme që u jep mbrojtje të menjëhershme dhe të përkohshme personave të zhvendosur nga vendet jashtë BE-së, të cilët janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre për shkak të një konflikti të armatosur, dhunës, ose shkeljeve sistematike të të drejtave të tyre njerëzore.
Mekanizmi synon të funksionojë kur sistemi tradicional i azilit është i mbingarkuar nga një mbërritje masive dhe e papritur e migrantëve. Ai është krijuar për të vendosur një “ekuilibër përpjekjesh” midis shteteve anëtare: shpërndarja e refugjatëve bëhet sipas kapaciteteve akomoduese të çdo vendi të BE.
Teksti nuk saktëson se çfarë përbën një “fluks masiv” dhe thjesht përshkruan një “numër të madh personash të zhvendosur” të cilët nuk janë në gjendje të kthehen të sigurt në vendet e tyre.
Si funksionon procesi?
Hapi i parë duhet të vijë nga Komisioni Europian. Pas vlerësimit të situatës në terren, ekzekutivi mund t’u paraqesë një propozim shteteve anëtare. Analiza duhet të shpjegojë profilet që do të lejohen të aplikojnë për mbrojtjen e përkohshme, një vlerësim të madhësisë së fluksit dhe datën e fillimit të mekanizmit.
Duke marrë parasysh propozimin e Komisionit, Këshilli i BE-së, i cili përbëhet nga ministrat e vendeve anëtare, mund të votojë për aktivizimin e mbrojtjes së përkohshme me një shumicë të cilësuar (të paktën 15 shtete anëtare që përfaqësojnë të paktën 65 për qind të popullsisë së BE-së).
Për shkak të klauzolave të tyre të përjashtimit, Irlanda dhe Danimarka nuk janë të detyruara ta zbatojnë këtë direktivë.
Mbrojtja e përkohshme jepet për një vit dhe mund të zgjatet automatikisht dy herë për gjashtë muaj. Këshilli mund të vendosë të zgjasë më tej mbrojtjen me një vit tjetër nëse rrethanat që shkaktuan zhvendosjen janë ende të pranishme në këtë rast, nëse lufta në Ukrainë vazhdon ende.
Në total, mbrojtja mund të zgjasë deri në tre vjet.
Cilat janë detyrimet për vendet e BE-së?
Pasi Këshilli voton pro aktivizimit të mekanizmit, të gjitha shtetet e BE-së, me përjashtim të Irlandës dhe Danimarkës, janë të detyruara të pranojnë personat e zhvendosur dhe të respektojnë një sërë detyrimesh.
Detyrimi kryesor është lëshimi i lejeve të qëndrimit për ata që kanë marrë kohë mbrojtje në mënyrë që ata të mund të qëndrojnë ligjërisht në vend për kohëzgjatjen e qëndrimit të tyre. Ligji u kërkon vendeve të reduktojnë formalitetet “në minimum” për shkak të urgjencës së situatës.
Për më tepër, vendeve të BE-së u kërkohet të ndihmojnë njerëzit e mbrojtur për të marrë leje pune, trajnime, strehim të përshtatshëm, akses në arsim, trajtim mjekësor dhe ndihmë profesionale. Fëmijët duhet të lejohen të hyjnë në sistemin arsimor në të njëjtat kushte si banorët e shtetit anëtar.
Direktiva përcakton gjithashtu kriteret për ribashkimin e familjeve të ndara në rast se një, ose disa të afërm gëzojnë mbrojtje të përkohshme, por të tjerët jo. Pasi të ribashkohen, të gjithë anëtarëve duhet t’u jepet leje qëndrimi për të qëndruar në vendin pritës.
A është mbrojtja e përkohshme e barabartë me azilin?
Jo. T’i jepet mbrojtje e përkohshme sipas direktivës së BE-së nuk do të thotë automatikisht që personit i jepet azil.
Por ata që kanë marrë mbrojtje të përkohshme mund të paraqesin një kërkesë për azil në çdo kohë gjatë qëndrimit të tyre. Nëse kërkesa refuzohet, individi mund të vazhdojë të gëzojë mbrojtjen e veçantë deri në datën e skadimit.
Çfarë ndodh pas përfundimit të mbrojtjes së përkohshme?
Kur mbrojtja e përkohshme përfundon dhe azili nuk është dhënë, vendi pritës ka të drejtën ligjore t’i kërkojë personit të zhvendosur që të kthehet vullnetarisht në vendin e origjinës.
Nëse personi refuzon, qeveria mund të ekzekutojë një të ashtuquajtur dëbim të detyruar, megjithëse direktiva u kërkon vendeve të marrin në konsideratë “arsye humanitare” që mund ta bëjnë të pamundur kthimin.
Fëmijët e regjistruar në sistemin arsimor dhe personat me probleme shëndetësore mund të lejohen të qëndrojnë në vend pas skadimit të mbrojtjes së përkohshme.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje