.png)
Me luftën e ndezur në Evropë, “beteja” për të gjetur shefin e ardhshëm të NATO-s është në vazhdim.
Jens Stoltenberg ishte një person e qëndrueshëm, ndërsa kryeqytetet perëndimore nxituan të ndihmonin Ukrainën të zmbrapste trupat pushtuese ruse. Por ndërsa mandati i tij skadon në shtator, spekulimet po shtohen se kush mund ta pasojë atë. A mund të jetë një grua? Dikush nga Evropa Lindore? Lufta e Moskës e ndërlikon shumë vendimin, i cili kërkon konsensus midis drejtuesve të 30 vendeve anëtare të NATO-s.
Sekretarit të ri të Përgjithshëm i duhet të luajë një akt të ashpër balancues në inkurajimin e shteteve anëtarëve për të vijuar furnizimin me armë në Ukrainë dhe për të ndërtuar mbrojtjen e vetë NATO-s – të gjitha këto duke qëndruar zyrtarisht jashtë konfliktit. Të paktë janë ata që mund ta marrin përsipër këtë rol shumë delikat.
“Përshtypja e përgjithshme”, tha një diplomat i lartë i NATO-s, është se është koha për një erë të re. Por aleatët mund ta mbyllin këtë duke preferuar që luajnë të sigurt sërish me kartën Stoltenberg.
Një diplomat i lartë evropian e përmblodhi zhurmën rreth emrave në tre nivele, të renditura sipas intensitetit të thashethemeve. Zgjatja e mandatit të Stoltenberg është opsioni më i përmendur. Një nivel i dytë përfshin kryeministrin holandez Mark Rutte, kryeministren estoneze Kaja Kallas dhe sekretarin britanik të Mbrojtjes, Ben Wallace.
Një grup i tretë i emrave më rrallë të përmendur, tha diplomati, përbëhet nga kryeministrja e Lituanisë, Ingrida Šimonytė, presidentja e Sllovakisë Zuzana Čaputová dhe presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen e Gjermanisë. Deri më tani të gjithë sekretarët e përgjithshëm të NATO-s kanë qenë meshkuj, ka presion brenda radhëve për të emëruar një grua.
“Koha për një sekretare femër”, tha diplomati i lartë i NATO-s. “Nëse burrat përpiqen të mbajnë pozitat e tyre përgjithmonë, përfaqësimi i drejtë i grave nuk do të ketë kurrë një shans.”
Dhe disa aleatë kanë shtyrë për më shumë diversitet rajonal. Stoltenberg, i cili ka mbajtur këtë detyrë që nga viti 2014, është një ish-kryeministër norvegjez. Paraardhësit e tij më të fundit ishin danezë, holandezë dhe britanikë.
Mandati i sekretarit aktual të përgjithshëm u zgjat me shpejtësi marsin e kaluar pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia. Shumë zyrtarë tani besojnë se një tjetër shtyrje për Stoltenberg, qoftë edhe e shkurtër, është një mundësi serioze. Qëndrimi i një lideri për një kohë të gjatë shihet si një zgjidhje e sigurt. Pavarësisht se disa delegacione preferojnë të shohin një fytyrë të re së shpejti, Stoltenberg ende perceptohet si një zyrtar i rrallë i lartë që mund të ruajë gjakftohtësinë e tij – dhe t’i përmbahet skenarit – edhe në krizat më të rënda. “Stoltenberg dëshiron të qëndrojë”, tha diplomati i lartë i NATO-s.
Por zgjatja e mandatit për një kohë të shkurtër të Stoltenberg-ut mund të bëjë që një vendimi për zëvendësimin e ardhshëm të përplaset me rivalitetin e vendeve më të larta të vendeve të BE-së në vitin 2024, për të mos përmendur zgjedhjet e ardhshme presidenciale në SHBA – një rezultat që disa aleatë do të preferonin ta shmangnin.
Një zëdhënës i NATO-s nuk pranoi të shtjellonte aspiratat e ardhshme të Stoltenberg. I pyetur në dhjetor në lidhje me këtë çështje, sekretari aktual i përgjithshëm i tha BBC-së: “Synimi im tani është te përgjegjësitë e mia”. “Unë nuk spekuloj”, -shtoi ai- mbi atë se çfarë do të ndodhë pas mandatit tim”. Disa i shohin kandidatët nga Evropa Lindore si veçanërisht të përshtatshëm. Që para luftës së Rusisë në Ukrainë, kishte një motivim që Aleanca të zgjidhte një sekretar të përgjithshëm nga lindja. Disa zyrtarë në rajon argumentojnë se lufta që atëherë ka forcuar tezën për dikë nga një vend si Estonia apo Lituania. “Për vite me radhë, vendet e krahut lindor kanë paralajmëruar për kërcënimin e Rusisë”, tha një zyrtar nga vendet e Balltikut. Vendet e rajonit, tha zyrtari, ishin të parët në rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe shtyrjen e Aleancës për të përmirësuar mbrojtjen e saj.
“Do të ishte shumë logjike dhe e matur,” vazhdoi zyrtari, “të kishte dikë që ka përvojë në marrëdhëniet me Rusinë dhe që kupton logjikën dhe mentalitetin e Rusisë, për të udhëhequr Aleancën e Atlantikut të Veriut”.
Čaputová e Sllovakisë i plotëson dy kushtet si një kandidate femër lindore, megjithëse emri i saj përmendet më rrallë në qarqet e NATO-s.
Një zëdhënës i Čaputová tha se ajo ishte e përqendruar në punën e saj aktuale, por tha se mundësia që një sllovake të caktohej në postin e NATO-s do të ishte “një reflektim i fortë i vendimeve tona të jashtme dhe të sigurisë”.
Një tjetër figurë që mund të jetë në garë është Klaus Iohannis, presidenti i Rumanisë. Por ai mund të përballet me pengesa nga Hungaria fqinje dhe kundërshtim e atyre shteteve që do të preferonin një kandidate femër. Disa kryeqytete perëndimore, megjithatë, nuk do të mbështesin kandidatë të tillë për momentin, duke hedhur sytë në lindje të Aleancës – dhe shtetet baltike në veçanti – janë si shumë të ashpër kur lufta po troket te porta.
Vetë Kallas e Estonisë ka minimizuar pritshmëritë, duke u thënë mediave lokale në nëntor se “mundësia për t’u bërë një ofertë si kjo” është “jashtëzakonisht minimale”. Vendet perëndimore të NATO-s janë për disa aleatë një burim i besueshëm zgjedhjeje rezervë për udhëheqje të mundshme.
Wallace, sekretari i mbrojtjes i Britanisë, është i respektuar dhe ka deklaruar më parë se NATO do të ishte një “punë e mirë”. Megjithatë, shumë kryeqytete evropiane – veçanërisht Parisi – pritet të kundërshtojnë një emër të Londrës dhe të këmbëngulin për një kandidat nga shtetet e BE-së.
Një kompromis i mundshëm që po luhet në Bruksel është një tjetër sekretar i përgjithshëm nga Holanda. Politikanët holandezë kanë qenë tradicionalisht një zgjedhje popullore për këtë rol, duke mbajtur më parë postin për tre mandate, duke mbuluar 21 vjet në gjashtë dekadat e fundit.
Holandezët shihen si seriozë në fushën e mbrojtjes, por jo aq të ashpër sa vendet e Balltikut- dhe emrat e kryeministrit aktual Rutte, zëvendëskryeministrit dhe ministres së financave, Sigrid Kaag dhe ministres së Mbrojtjes Kajsa Ollongren qarkullojnë të gjithë si kandidatë të mundshëm. I pyetur në lidhje me spekulimet, Rutte tha se donte “të largohej nga politika dhe të bënte diçka krejtësisht të ndryshme”. Dy ministrat holandezë nuk shprehën interes për këtë punë.
Presidentja e Komisionit von der Leyen, një ish-ministre gjermane e Mbrojtjes, është një kandidate femër që mund të fitojë mbështetje nga kryeqytetet perëndimore, të shqetësuara për perspektivën e drejtimit të NATO-s nga një lideri nga krahu lindor, por është e paqartë nëse ajo është e interesuar për këtë rol. “Ne kurrë nuk komentojmë spekulime të tilla”, tha një zëdhënës i Komisionit.
Edhe pse reputacioni i saj në qarqet e sigurisë është i përzier, Von der Leyen shihet si një kandidate e fortë e mundshme, kjo nëse rrethanat përputhen dhe ajo nuk merr një mandat të dytë si presidente e Komisionit Evropian.
Politikane të tjera femra përfshijnë zëvendëskryeministren e respektuar gjerësisht të Kanadasë, Chrystia Freeland dhe ministren e Jashtme Mélanie Joly. Megjithatë, zyrtarët thonë se ndërsa Aleanca fokusohet në rritjen e mbrojtjes së saj, shpenzimet e ulëta të mbrojtjes dhe statusi jo-evropian i Otavës nënkuptojnë se një kanadez nuk ka gjasa të marrë drejtimin e NATO-s.
Mes të gjitha spekulimeve, disa brenda aleancës hedhin poshtë lojën e emrave të panjohur. “Ky është më shumë një shportë me emra, në të cilën i ka shkuar në mendje kujtdo”, tha një diplomat i dytë i lartë evropian, duke shtuar: “Intuita ime: Stoltenberg!”.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje