.png)
Gazeta Si – Tridhjetë vjet histori, nëntëmbëdhjetë konflikte. Një ndërhyrje ushtarake çdo 18 muaj. Kur thuhet se Lufta e Ftohtë përfundoi me rënien e Bashkimit Sovjetik, duhet shtuar se lindja e Rusisë përfshiu dhjetëra luftëra të tjera të ngrira ose të nxehta. Të deklaruara, sekrete, të maskuara, të prokuruara.
Zyrtarisht, të gjitha të shtyrë nga dëshira për të rivendosur krenarinë perandorake, për të shuar përplasjet midis grupeve etnike, për të mbrojtur pakicat ruse, për të krijuar qeveri miqësore.
“Ne gjithmonë kemi një përgjigje adekuate ushtarake ndaj çdo aventurizmi”, kujtoi Vladimir Putin një ditë në vitin 2015, duke folur për Ukrainën me Angela Merkel. Dhe kancelarja e kuptoi mirë se çfarë i referohej: nëse ajo simbolizon fitoren (“Za Pobedy”), paqen (“Za Mir”) apo popullin (“Za Nashikh”), “Z” e bardhë e Carit që sot ushtarët e Putinit e mbajnë në tanke dhe uniforma, është sinteza e përsosur e arsyeve që gjithmonë e kanë shtyrë Moskën të organizojë “operacionet e saj speciale ushtarake”.
Propagandë e pastër, natyrisht: rusët shkuan në Gjeorgji për të ndihmuar vëllezërit e tyre osetianë të kërcënuar me gjenocid, në Çeçeni për të mbrojtur krishtërimin nga Islami, në Kazakistan për të rivendosur rendin shoqëror.
Kudo, ata kanë nxituar rregullisht për të bërë të qartë se (përsëri sipas fjalëve të liderit) “askush nuk duhet të ketë iluzionin se mund të fitojë epërsi ushtarake ndaj Rusisë, se mund të ushtrojë çdo lloj presioni mbi ne”.
Në fillim ishte Gjeorgjia. Kur dy muaj pas shpërbërjes së BRSS-së, në agimin e epokës së Jelcinit, rajoni pro-rus i Osetisë së Jugut filloi të tronditet, ishte fillimi i një lufte civile që zgjati tre vjet, midis mbështetësve të presidentit të zgjedhur dhe nga ajo e imponuar, me separatistët osetianë që nuk e pranojnë kursin e ri të Tbilisit dhe në shkurt 1992 marrin mbështetjen e parë ushtarake sporadike të Moskës.
“Ariu” është zgjuar, kancelaritë botërore fillimisht janë të habitura dhe më pas të alarmuara dhe për të shmangur një konfrontim të hapur me Rusinë, ata sugjerojnë që Gjeorgjia të pranojë menjëherë një armëpushim, duke nënshkruar “patrullimin” e trupave ruse. Është misioni i parë jashtë shtetit i Kremlinit të ri të de-sovjetizuar.
Disa muaj më vonë, rajoni tjetër i shkëputur, Abkhazia, shpërthen gjithashtu: është një luftë në të cilën Jelcin e deklaron veten neutral, por duke vlerësuar propozimet e negociatave të alternuara me mbështetje të vërtetë ushtarake për Abkazët.
“Lufta moldo-ruse” është emri që, në ’92, iu dha përleshjes në Transnistri midis milicive kozake të armatosura nga Moska dhe qeverisë së Republikës së sapoformuar të Moldavisë: një luftë rrufe, e shpejtë, që shpërtheu pothuajse njëkohësisht me një tjetër, në Osetinë e Veriut të Alanias, e cila do të vrasë 700 njerëz dhe do ta shtyjë Rusinë të angazhojë kontingjentet më të mëdha të saj ushtarake, 1500 forca.
Këto janë vitet e trazuara të një perandorie të shkatërruar. Të zgjimit, të ndarjeve etnike, të ndarjeve fetare, të aspiratave demokratike. Dhe operacionet ushtarake të Kremlinit shërbejnë, në shumicën e rasteve, për të mbrojtur prushin e urrejtjes që shtypja sovjetike e kishte mbajtur nën hi për më shumë se 70 vjet.
Siç ndodh në luftën civile në Taxhikistan, tani e harruar, por që shkaktoi pesë vjet shkatërrim, gati 50.000 vdekje, mërgim të një taxhiku në pesë: konflikti i parë i hapur në Moskë, që mbështet gardën e vjetër post-sovjetike, kundër lëvizjeve islamike të organizuara dhe të frymëzuara nga Afganistani fqinj.
Megjithatë, “Vietnami” i parë rus (ose Afganistani), është Çeçenia. “Aventurë e turpshme”, siç e përshkroi lideri i fundit sovjetik, Mikhail Gorbaçov.
“Çmenduri në një gjendje të mirëfilltë”, sipas fjalëve të kancelarit gjerman, Helmut Kohl, i cili në raundin e tij të parë (1994-1996) përfundon me një humbje të madhe dhe në të dytin (1999-2009), kthehet në një fitore të egër.
Lufta e Parë Çeçene, duket si shumë të tjera: në të gjithë ish-BRSS, ka 70 për qind të rusëve etnikë që duhet të luftojnë me njëqind kombësi të tjera dhe një mori republikash të pavarura. Në Çeçeni, sfida është për Republikën e shpallur të Ishkerias, 1.600 kilometra në jug të Moskës, e cila e tërheq Jelcinin në një nga fushatat ushtarake më të përgjakshme në historinë e saj.
Njëqind mijë civilë të vrarë, dhjetë mijë guerrilë të vrarë dhe askush nuk e dinte kurrë sa ushtarë rusë: 5.500 (burimi zyrtar) apo 15 mijë?
Nga Pjetri i Madh te Stalini, Çeçenia ka qenë gjithmonë “gjembi” në anën ruse dhe kjo luftë nuk bën përjashtim kur ish-gjenerali sovjetik, Dzochar Dadaev hedh nga dritarja liderin lokal të Partisë Komuniste dhe e shpall veten presidenti i parë i pavarur.
Periudha e brendshme, sulmet, tentativat për helmime, nuk japin rezultat dhe as ato që Jelcin shpreson se janë vetëm “sulme kirurgjikale”: konflikti degjeneron në një luftë raketash, peng-marrjesh, mburojash njerëzore, dezertimesh, gazi, prerje koke dhe krime të ndryshme të luftës.
Çeçenët dhe fqinjët nga Ingushetia thirrën xhihadistët nga gjysma e botës, shumë më të motivuar se rekrutët rusë dhe një opinion publik që në Moskë po kundërshtohet gjithnjë e më shumë ndaj masakrës: “Do të jetë një gjakderdhje, një Afganistan tjetër”, parashikon para dorëheqjes një zëvendës-ministër i Mbrojtjes, Boris Gromov dhe ajo e tij është një profeci shumë e lehtë për t’u gjetur.
Grozni u godit nga “shiu” më i keq i bombave në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore dhe në Drezden në vitin 1995: 35,000 civilë të vrarë, 5.000 prej të cilëve ishin fëmijë. Plaga çeçene është hemorragjia e Jelcinit.
Ndërsa republika e pavarur zhytet në një periudhë tre-vjeçare anarkie, bastisjesh, mafiesh lokale, rrëmbimesh dhe llogaritjesh, në Moskë fillon numërimi mbrapsht. Dhe kur një Jelcin i pastruar nga alkooli dhe konsensusi, ia dorëzon Kremlinin Putinit, në verën e vitit 1999, mendimi i parë i Carit të Ri, është të mbyllë llogaritë me Çeçeninë, me Dagestanin (fushata e parë ushtarake e Vladit “të çmendur”, e fituar në më pak kohë një muaj), me Ingushetinë dhe me ata që minuan krenarinë perandorake.
Lufta e Dytë çeçene është një shkretëtirë, që Putini, edhe sot e kësaj dite, e quan paqe: një stuhi zjarri pa zbritje; një vijë fronti shumë e zgjedhur e “Spetsnaz”, forca speciale shumë më të përgatitura se këmbësorët e Jelcinit; një rezistencë e pafuqishme e guerrilasve që tentojnë vetëm me kamikazë dhe atentate në shënjestër; një sulm i ri në Grozni, aq shkatërrues sa që nxiti OKB-në ta quante atë “qyteti më i shkatërruar në botë”.
Sot në Çeçeni, ka një diktaturë të heshtur nën urdhrat e Moskës, e bindur dhe besnike, ku, si posti i kryeministrit, ashtu edhe të drejtat civile janë hequr.
Disa ende kujtojnë se Lufta e Dytë çeçene filloi në vitin 1999 – Putin kishte marrë detyrën për një muaj – me një seri të çuditshme sulmesh në Moskë dhe në qytetet ruse. Dikush nuk harron se gazetarja Ana Politkovskaya dhe ish-spiuni Aleksandër Litvinenko, zbuluan se FSB-ja, ish-KGB-ja, qëndronte pas atyre sulmeve. Ana dhe Aleksandri u vranë: dhe kush flet më shumë për Çeçeninë tani?
Ka një fjalë që rikthehet gjithmonë në fjalimet e Putinit: Kosova. Ai e shpalli atë për të justifikuar ndërhyrjen në mbështetje të republikave ruso-file të Donbasit, siç e citoi në vitin 2008 para se të hynte në Gjeorgji.
Në Kosovë, rusët ishin aty: ata hynë të parët në Prishtinë, më shpejt se amerikanët për të vendosur flamurin në një fitoreje që nuk ishte e tyre. Por Kosova ka qenë gjithmonë doza shtesë e kripës për krenarinë e plagosur të Moskës: pavarësia e rrëmbyer nga një shtet sllav dhe vëlla, si Serbia, një njohje që Perëndimi e dha pa kërkuar shumë opinione, e lëre më pak në Kremlin.
“Ne po ndërhyjmë në Gjeorgji në mbështetje të rusisht-folësve, – tha Putin në verën e vitit 2008, – pikërisht ashtu siç NATO ndërhyri në Kosovë për të ndihmuar shqiptarët”.
Lufta e parë e shekullit të 21-të ishte shumë e shpejtë, pas bombardimit të Tbilisit në Osetinë e Jugut (qindra të vdekur) dhe ndezjes së armiqësive edhe në Abkhazi. Gjashtë ditë, dhe ndërmjetësimi francez i presidentit Sarkozy ndalon tanket ruse disa kilometra larg kryeqytetit gjeorgjian.
Një muaj, dhe Rusia (e vetmja në botë) njeh republikat e Osetisë dhe Abkhazisë, atë që bëri edhe për Transnistrinë në rajonin e Moldavisë: “Unë kopjova zgjidhjen e Kosovës”, – e mbyll Putini.
Por sa divizione ka Vladimir Vladimiroviçi? Një çudi, duke rigjurmuar të gjitha ndërhyrjet e armatosura të këtyre dekadave, nga mosmarrëveshja e Batkenit, midis Kirgistanit dhe Taxhikëve (1999), deri te përleshjet etnike në Kirgistanin jugor (2010).
Sepse ishte edhe lufta kundër ISIS-it në Kaukazin e Veriut (2009-2017), gati 4 mijë të vdekur dhe shpërbërja e Emiratit që donte të sillte xhihadin anti-rus nga Azerbajxhani në Kabardino-Balkarias.
Për të mos përmendur aleancën në Siri përkrah Asadit, fillimisht me sulme ajrore dhe më pas me trupa në terren. Njëmbëdhjetë vjet luftë, 400 mijë të vdekur, 11 milionë refugjatë: ishte falë Putinit që diktatori i Damaskut, tashmë i rraskapitur, arriti të përmbysë frontin dhe të largojë fraksionet rebele dhe xhihadiste.
Sa divizione ka Putin atëherë? Shfaqja e mercenarëve të Grupit “Wagner”, shpjegoi shumë gjëra: Moska i vendos ata pothuajse kudo, nga Krimea në Libi, nga Mali në Afrikën Qendrore, këshilltarë ushtarakë pa flamuj dhe stema, që e përjashtojnë Kremlinin nga barra për të deklaruar humbje dhe disfata, por ndërkohë përgatit terrenin për ndërhyrje (të mundshme) më masive.
Ata “debutuan” në Ukrainë në vitin 2014, kur Putini pushtoi Simferopolin dhe Sevastopolin, pa gjuajtur asnjë të shtënë, për t’u përgatitur për pushtimin e fundit të ushtarëve me simbolin “Z”.
Ai ishte gati t’i dërgonte në Kazakistan në janar, kur turma e zemëruar dëboi pro-diktatorin rus Nazarbajev.
Pastaj mendoi më mirë për këtë: më mirë të përdorte trupa të rregullta. Në Kazakistan ishte një goditje e shpejtë, rreth dhjetë ditë, për të mbyllur shpejt praktikën. Nxitoni, ishte urdhri i detyrueshëm për njerëzit me “Z”: kishte vetëm një muaj kohë për të pushtuar Ukrainën.
Përshtati në shqip: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje