.png)
Ndonjëherë vendimi për të ndryshuar orën e një vendi mund të jetë politik.
Pavarësisht nga gjerësia e saj, e gjithë Kina duhet të përshtatet me orën e Pekinit – një vendim i marrë nga Mao Ce Duni në 1949 për të rrënjosur unitet.
Më vjen keq për njerëzit e varfër të provincës Xinjiang në perëndimin e largët të Kinës, ku ndonjëherë dielli nuk lind deri në orën 10 të mëngjesit, shkruan The Economist.
Për gati tre vjet, deri në vitin 2018, ora e Koresë së Veriut ishte gjysmë ore pas fqinjit të saj jugor, në përputhje me prirjet e saj eremite. Rreth 70 vende, kryesisht në Amerikë dhe Europë, aplikojnë kohën e “kursimeve ditore” gjatë muajve të verës. Shumica e orëve amerikane (Arizona dhe Hawaii zgjedhin të mos ndryshojnë orën e tyre) ndërrohen përsëri. Por a është e nevojshme?
Në shekullin e 18-të, Benjamin Franklin hodhi idenë e ndërrimit të orëve përpara gjatë verës por si praktikë kjo u përhap gjatë Luftës së Parë Botërore. Britania, Franca dhe Gjermania llogaritën se duke shtuar një orë shtesë të ditës në mbrëmje, mund të kursehej në qymyr. Kjo, nga ana tjetër, do të ndihmonte përpjekjet e luftës. Më vonë, përfitime të tjera erdhën vetë.
Ndërrimi i orës mund të rrisë shpenzimet e konsumatorëve, pasi blerësit inkurajohen të qëndrojnë jashtë më vonë në mbrëmje. Madje mund të zvogëlojë krimin. Siç mund të thotë shprehja e njerëzve që nuk bëjnë mirë: “sa më e gjatë të jetë dita, aq më pak bëj gabime”.
Pavarësisht kësaj, ndryshimi i orës është jopopullor.
Në vitin 2019, Parlamenti Europian votoi për t’i dhënë fund kësaj praktike të krijuar prej kohësh nga viti 2021 (megjithëse çështja e një pandemie globale e ka shtyrë atë për një kohë të pacaktuar). Kur BE zhvilloi një sondazh mes qytetarëve të saj, mblodhi gati 5 milionë përgjigje. Mbi 80% kërkuan anulimin e ndryshimit të orës. Edhe pse nuk është vërtetuar përfundimisht, shumë shkencëtarë mendojnë se ndryshimi i orës prish ritmet cirkadiane të njerëzve.
Është, thotë njëri, e ngjashme me injektimin e një doze mikro të vonesës së avionit. Kjo mund të rrisë shanset për sulme në zemër dhe goditje në tru. Mund të ndodhë gjithashtu që aksidentet me makinë të rriten, pasi shoferët e mësuar të udhëtonin në dritë, për shembull, papritmas duhet ta bëjnë këtë në errësirë (ose anasjelltas). Produktiviteti mund të ulet gjithashtu. Ndoshta më e pavolitshme për bizneset është fakti se vendet mund të ndryshojnë orën e tyre në kohë të ndryshme. Pjesa më e madhe e Europës e ktheu orën mbrapa më 31 tetor. Çdo europian që punon në një afat amerikan, i është dashur të riplanifikojë punën e tij për të filluar një orë më herët se zakonisht – dhe duhet ta harrojë atë proces dhe t’i kthehet rutinës së vjetër.
A do të qëndrojë për shumë gjatë praktika e ndërrimit të orës?
Nuk ka asnjë shenjë se BE-ja do ta shfuqizojë së shpejti. Nëntëmbëdhjetë legjislatura shtetërore kanë miratuar ligje për të njëjtin efekt, mes tyre Kalifornia, Florida dhe Uashingtoni, por mungesa e miratimit të Kongresit do të thotë të gjithë banorët do të duhet ta ndërrojnë orën. Kjo praktikë,nuk po mbaron ende.
Burimi: The Economist/Përshtati Gazeta SI
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje