.png)
Goditjet e mëdha të naftës të viteve 1970 u mësuan politikanëve perëndimorë një mësim të mprehtë për fuqinë e superfuqive energjetike të botës. Pesëdhjetë vjet më vonë, ai mësim po mësohet përsëri.
Rusia po lufton kundër sanksioneve perëndimore duke kufizuar furnizimin me gaz në Europë. Perspektiva e një ndërprerjeje totale të gazit rus po shkakton pothuajse panik në Europë, ndërsa Gjermania dhe ekonomitë e tjera të mëdha mendojnë për racionimin e energjisë këtë dimër. Ndërkohë, Joe Biden – i shqetësuar nga rritja e çmimeve të benzinës përpara zgjedhjeve afatmesme – i është dashur të harrojë retorikën e tij të fushatës për trajtimin e Arabisë Saudite si një pabesi. Presidenti i SHBA do të shkojë në Riad muajin e ardhshëm për t’u bërë thirrje sauditëve që të nxjerrin më shumë naftë.
Mësimi duket të jetë i thjeshtë dhe dëshpërues. Në vitin 2022 – si në vitin 1973 – prodhuesit kryesorë të naftës në botë ende mund t’i bëjnë fuqitë më të mëdha politike të botës të kërcejnë me melodinë e tyre.
Por shikoni përtej titujve të menjëhershëm dhe gjeopolitika e energjisë është shumë më komplekse. Rusia ka një dorë të fortë në afat të shkurtër, por pozicioni i saj do të përkeqësohet në mënyrë dramatike gjatë tre viteve të ardhshme. Amerika ka një problem të madh në terma afatshkurtër, por është në një pozicion të fortë në terma afatgjatë.
Është BE ajo që ka problemet më të mëdha afatshkurtra dhe afatmesme. Pavarësisht bisedave të guximshme për diversifikimin dhe dekarbonizimin, evropianët janë ende shumë larg nga gjetja e një strategjie të re të qëndrueshme të energjisë.
Rusia dhe BE-ja janë të kyçur në një garë me kohën. Qëllimi rus është padyshim që të krijojë një krizë ekonomike në Europë këtë dimër – duke dobësuar kështu mbështetjen e BE-së për Ukrainën. Qeveria e Hungarisë, e njohur për qëndrimin e saj tolerues ndaj Putinit, tashmë po bën presion për një armëpushim të shpejtë në Ukrainë, duke përmendur kërcënimin e katastrofës ekonomike.
Europianët kanë disa muaj para dimrit për t’u përgatitur për shtrydhjen e ardhshme ruse. Por edhe nëse taktikat e presionit të Moskës funksionojnë në një afat të shkurtër, në planin afatgjatë Putin po shkatërron një nga shtyllat kryesore të fuqisë ruse.
Europa tani ka mësuar një mësim të hidhur për rreziqet e varësisë energjetike nga Rusia dhe është e vendosur të mos jetë më kurrë aq e pambrojtur. Një zyrtar i lartë gjerman thotë: “Para luftës, Rusia po shikonte edhe 30 vite të tjera të të ardhurave të garantuara nga nafta dhe gazi. Tani ata po shikojnë tre.”
Edhe në afat të shkurtër, ndërprerja e eksporteve të gazit të Europës është një lojë e rrezikshme për Rusinë. Rreth 1 miliard euro në ditë derdhen ende në arkat e Rusisë, kryesisht nga Europa. Nëse Putini sakrifikon ato të ardhura, aftësia e tij për të bërë luftë do të zvogëlohej me shpejtësi.
Rusia mund të gjejë tregje alternative për naftën e saj relativisht lehtë – dëshmojnë dëshirën me të cilën India dhe Kina po rrisin importet e naftës së saj me zbritje. Por gazi i tij eksportohet me tubacione dhe tubacionet kryesore shkojnë drejt Evropës. Ndërtimi i të rejave në Kinë do të marrë vite, kështu që Rusia së shpejti mund të përballet me një aset të bllokuar.
Zellësia e përpjekjeve europiane për t’u çliruar nga varësia nga energjia ruse mund të shihet në oraret e udhëtimeve të liderëve të saj. Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Evropian, sapo ka qenë në Izrael dhe Egjipt, duke nënshkruar një marrëveshje të re gazi. Olaf Scholz, kancelari gjerman, së fundmi vizitoi Senegalin dhe hodhi peshën e tij pas zhvillimit të një fushe të re gazi atje.
Megjithatë, mbetet një pyetje e madhe se sa shpejt dhe pa probleme mund të zëvendësojë Europa energjinë ruse. Disa figura të larta në industrinë e energjisë janë privatisht skeptikë. Situata gjatë pesë viteve të ardhshme ka të ngjarë ta lërë Europën në një pozitë të pakëndshme – me nevojën për energji ruse të reduktuar, por jo të eliminuar, ndërsa konsumatorët përballen vazhdimisht me çmime më të larta dhe industria përballet me furnizime të pasigurta.
Amerika, nga ana tjetër, është në një pozitë shumë më të rehatshme afatgjatë. Sipas Dan Yergin, një analist kryesor i energjisë, Amerika e ka zhvendosur Rusinë si eksportuesin kryesor të energjisë në botë.
Çmimet më të larta të energjisë janë një dhimbje për konsumatorët amerikanë, por ato janë një ndihmë për industrinë amerikane të gazit argjilor. Një mësim i luftës në Ukrainë është se është e rrezikshme që një vend të mbështetet te një kundërshtar gjeopolitik për energjinë e tij. Amerika është tani një eksportues i madh neto i energjisë, ndërsa Kina mbetet shumë e varur nga importet.
Por vetëm prodhimi amerikan nuk mund t’i mbrojë konsumatorët amerikanë nga rritja e çmimeve globale të naftës. Dëshira e Amerikës për të izoluar jo vetëm Rusinë, por edhe Iranin dhe Venezuelën ka forcuar pozicionin e Arabisë Saudite. Është e pamundur, madje edhe për SHBA-në, t’i trajtojë të gjithë prodhuesit kryesorë të naftës në botë si të pabesë në të njëjtën kohë. Dhe ndryshe nga Rusia apo Irani, Arabia Saudite është një aleat i vjetër i Amerikës.
Kërcënimi i vërtetë për pozicionin saudit nuk është gjeopolitik, por mjedisor. Dekarbonizimi mund të nënkuptojë përfundimisht se bota nuk po blen më atë që po shesin sauditët.
Megjithatë, në terma afatshkurtër, kriza globale e energjisë e shkaktuar nga lufta në Ukrainë po rrit kërkesën për lëndë djegëse fosile jo-ruse – duke përfshirë qymyrin, më i ndoturi. Gjermania po rihap fabrikat e qymyrgurit. Dhe Kina po ngjitet edhe më fort pas formës së saj më të besueshme të prodhimit vendas të energjisë – qymyrit.
Pushtimi rus i Ukrainës është një lajm i keq për botën. Mund të jetë një lajm edhe më i keq për planetin.
Burimi: Financial Times/ Përshtati: Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje