.png)
Për hedhjen në erë të misionit amerikan 20-vjeçar në Afganistan u desh vetëm një ditë. Kur militantët talebanë hynë të dielën në kryeqytetin e Kabulit, Presidenti Ashraf Ghani u largua nga vendi dhe Amerika braktisi ambasadën e saj në panik.
Edhe vetë militantët ishin të befasuar nga shpejtësia me të cilën morën kontrollin e vendit, pranoi bashkëthemeluesi i Talibanëve Mullah Abdul Ghani Baradar në një deklaratë në mbrëmje. Tani grupi përballet me sfidën e vendosjes së pushtetit. Ata pritet të shpallin së shpejti një Emirat të ri Islamik të Afganistanit.
Shumë në Kabul nuk u besojnë premtimeve të bëra nga ish -kryengritësit për një amnisti për armiqtë e tyre të vjetër dhe për aktivistët e të drejtave të grave, të cilët kërkuan një të ardhme të ndryshme për Afganistanin. Aeroporti u përmbyt me mijëra njerëz të dëshpëruar për t’u shpëtuar regjimit të Talibanëve. Në mbrëmje ata dolën në pistë, duke ndaluar të gjithë trafikun ajror.
Një skenë shumë poshtëruese për administratën Biden, më pak se një muaj para 20 vjetorit të sulmeve të 11 shtatorit në Amerikë, ishe shtëllungat e tymit nga kompleksi i ambasadës pasi stafi shkatërroi me shpejtësi dokumentet konfidenciale, uli flamurin dhe u nis drejt aeroportit me helikopter ushtarak.
Ishte e qartë që herët të dielën se një epokë e dytë e sundimit talebanë kishte filluar në mënyrë efektive. Komandantët talebanë e nisën ditën aq të sigurt për fitoren saqë pasi luftëtarët e tyre rrethuan kryeqytetin, ata i urdhëruan ata të qëndrojnë jashtë qytetit dhe të presin.
“Forcat tona nuk po hyjnë në qytetin e Kabulit. Ne duam një transferim paqësor të pushtetit, “tha zëdhënësi Suhail Shaheen. Por forcat qeveritare afgane dhanë dorëheqjen, njerëzit filluan të linin qytetin në mënyrë kaotike dhe disa dhe orë më vonë Talebanët thanë se njerëzit e tyre duhet të hynin, për të rivendosur rendin.
Kështu ata nuk morën Kabulin si luftëtarë, por si policë, duke u paraqitur si një qeveri në pritje. Në mbrëmje Talebanët kishin marrë “Arg”, pallatin presidencial dhe selinë historike e fuqisë së Afganistanit.
Nga aty, Talibanët pritet të shpallin një Emirat të ri Islamik, më shumë se dy dekada pasi grupi kishte krijuar të parin.
Afganët që nuk kishin mundësi për t’u larguar kishin vrapuar në shtëpi për të shkatërruar dëshmitë e lidhjeve me vendet perëndimore ose qeveritare kur kuptuan se po vinin talebanët. Gratë pa burka u nisën nëpër dyqane ku mund t’i blinin. Edhe spitalet u mbyllën dhe disa gra u detyruan të lindnin në shtëpi.
Njerëzit vraponin për në shtëpi për t’u strehuar kur Talebanët hynin në Kabul.
Në parqe dhe zona të tjera të hapura, njerëzit që kishin ikur nga përparimi i talebanëve në pjesë të tjera të Afganistanit ishin grumbulluar në çadra, të frikësuar nga një e ardhme që kishin provuar. Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Refugjatët thotë se më shumë se 550,000 njerëz në Afganistan kanë lënë shtëpitë e tyre për shkak të konfliktit që nga fillimi i këtij viti.
Shaheen, zëdhënësi i talebanëve, ka premtuar “amnisti” për ata që punuan për qeverinë e rënë, ose me kombet perëndimore, duke i ftuar ata, edhe pse ndoshta vetëm burrat, për të shërbyer nën sundimin taleban. “Ne i ftojmë edhe një herë të gjithë të vijnë dhe t’i shërbejnë kombit dhe vendit,” tha ai.
Por ishte një ofertë e parë me skepticizëm nga shumë njerëz. Në zonat e marra nga grupi islamik ka pasur raporte të besueshme për vrasje, ekzekutim të ushtarëve të dorëzuar dhe gra të ndaluara të cilat u detyruan të martoheshin me militantët.
Disa ministra të qeverisë afgane udhëtuan për në Katar për t’u takuar me përfaqësuesit e talebanëve në një përpjekje për të fituar garanci për një transferim paqësor të pushtetit, trajtimin e refugjatëve dhe një premtim për ndalimin e hakmarrjes.
Por nga i plani i qeverisë amerikan që dikur synonte rindërtimin e Afganistanit, mbetën vetëm përpjekjen për të nxjerrë të gjithë stafin dhe aleatët afganë jashtë vendit, para se talebanët të merrnin kontrollin e plotë.
Të gjitha ambasadat e tjera perëndimore tashmë operonin vetëm brenda aeroportit, me insistimin e SHBA. Ndërtesat e tyre nëpër qytet ishin të zbrazëta, megjithëse ambasadat e Rusisë, Pakistanit, Iranit dhe vendeve të tjera që nuk kishin qenë pjesë e misionit të NATO-s, vazhduan punën.
Eksodi i atyre që mund të dilnin filloi herët, pasi kryengritësit pushtuan qytetin lindor të Jalalabad, qendra e fundit e madhe që mbahej nga qeveria, dhe kalimin kufitar pranë Pakistanit.
Presidenti Ghani thuhet se u arratis Taxhikistan. Në një postim në Facebook, ai pranoi fitoren ushtarake të talebanëve dhe tha se u largua për të shmangur luftimet në Kabul që do të kishin shkaktuar qindra viktima.
Vetëm një ditë më parë ai kishte dalë në televizor, duke premtuar se do të riorganizonte ushtrinë. “Ghani ia shiti vendin talebanëve,” thotë nëpunësi civil Karima Jamili. “Unë i besova atij dhe votova për të, por ai është një udhëheqës i dështuar.”
Por me afrimin e talebanëve kishte edhe frikë të luftimeve rruge në rrugë, në hakmarrje të luftës brutale civile që copëtoi Afganistanin në vitet 1990 dhe e ktheu Kabulin në gërmadha. Kështu që disa e mirëpritën largimin e tij, pavarësisht trembjes për atë që do të vinte më pas.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje