Shefi i OKB-së ngre alarmin: Çdo sulm rreth centralit bërthamor të Ukrainës është vetvrasës

Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara Antonio Guterres e përshkroi zjarrin e fundit të artilerisë dhe raketave rreth uzinës bërthamore të Zaporizhzhia në Ukrainën qendrore si “vetëvrasëse”, duke shtuar më tej frikën për një aksident në central, i cili është më i madhi i këtij lloji në Evropë.

“Çdo sulm ndaj centraleve bërthamore është vetëvrasëse,” u tha Guterres gazetarëve të hënën në Tokio. “Shpresoj që këto sulme të marrin fund,” tha ai dhe i bëri thirrje Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA) që t’i jepet akses në termocentral.

Fabrika Zaporizhzhia zë një vend të gjerë në lumin Dnipro. Ajo ka vazhduar të funksionojë me kapacitet të reduktuar që kur forcat ruse e pushtuan atë në fillim të marsit, me teknikët ukrainas që mbetën në punë.

Të dielën, kompania shtetërore e energjisë e Ukrainës Energoatom tha se një punëtor u plagos nga bombardimet ruse rreth uzinës të shtunën.

Energoatom pohoi se tre sensorë të monitorimit të rrezatimit u dëmtuan gjithashtu, duke thënë se “zbulimi në kohë dhe reagimi në rast të përkeqësimit të situatës së rrezatimit ose rrjedhjes së rrezatimit nga kazanët e karburantit bërthamor janë aktualisht të pamundura”.

“Këtë herë një katastrofë bërthamore u shmang për mrekulli, por mrekullitë nuk mund të zgjasin përgjithmonë”, shtoi kompania.

Ishte hera e dytë brenda po aq ditësh që fabrika goditet. Ukraina dhe Rusia kanë bërë faktor njëra tjetrën për të dy sulmet.

Autoritetet e mbështetura nga Rusia në qytetin më të afërt – Energodar – pretenduan se një raketë ukrainase u ul brenda 400 metrave nga një prej reaktorëve të uzinës. Qyteti u pushtua nga forcat ruse në të njëjtën kohë me termocentralin.

“Sonte, formacionet e armatosura të Ukrainës goditën me një raketë grupi raketash Uragan 220 mm”, pohoi autoriteti lokal, sipas agjencisë shtetërore ruse të lajmeve RIA Novosti.

“Ndërtesat administrative dhe territori ngjitur me objektin e depozitimit të kazanit të thatë u dëmtuan nga predha. Është e rëndësishme të theksohet se vendi i goditjes së copëzave të kokës dhe vetë motorit shtytës të raketës nuk është më shumë se 400 metra nga reaktori aktiv” thanë autoritetet.

CNN nuk mund të verifikojë pretendimet e bëra nga asnjëra palë. Rusët kanë bombarduar qytetin Nikopol të kontrolluar nga ukrainasit nga pozicionet përreth uzinës.

Frika për sigurinë e centralit bërthamor Zaporizhzhia është rritur që kur forcat ruse pushtuan vendndodhjen, por arritën në pikën e përkuljes të premten kur granatimet dëmtuan një linjë të tensionit të lartë dhe detyruan një nga reaktorët e centralit të ndalonte funksionimin – pavarësisht se nuk kishte rrjedhje radioaktive.

Pas sulmit, Energoatom tha se zjarri i predhave ruse kishte dëmtuar një stacion azot-oksigjen dhe ndërtesën e kombinuar ndihmëse, dhe se kishte “ende rreziqe të rrjedhjes së hidrogjenit dhe spërkatjes së substancave radioaktive, dhe rreziku nga zjarri është gjithashtu i lartë”.

Të shtunën, drejtori i përgjithshëm i IAEA, Rafael Mariano Grossi, tha se ishte jashtëzakonisht i shqetësuar nga bombardimet “që nënvizojnë rrezikun shumë real të një fatkeqësie bërthamore që mund të kërcënojë shëndetin publik dhe mjedisin në Ukrainë dhe më gjerë”.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, i cili ka akuzuar Rusinë për përdorimin e termocentralit bërthamor të Zaporizhzhia për të shkaktuar terror në Evropë, tha të dielën se ai foli me presidentin e Këshillit Evropian Charles Michel për situatën në kompleks.

“Terrori bërthamor rus kërkon një përgjigje më të fortë nga komuniteti ndërkombëtar – sanksione ndaj industrisë bërthamore ruse dhe karburantit bërthamor”, shkroi Zelensky në Twitter.

IAEA është përpjekur të koordinojë një mision ekspertësh mbrojtës për të vizituar centralin që kur u kap nga forcat ruse.

Të dielën, Grossi tha se agjencia duhet “të shkojë në Zaporizhia ashtu siç shkuam në Çernobil dhe Ukrainën e Jugut më parë gjatë vitit. Ne mund të bashkojmë një mision sigurie, sigurie dhe mbrojtjeje dhe të ofrojmë ndihmën e domosdoshme dhe vlerësimin e paanshëm që nevojitet”

Kryediplomati i Bashkimit Evropian ka kritikuar ashpër aktivitetet ushtarake të Rusisë rreth termocentralit Zaporizhzya dhe ka bërë thirrje që IAEA të ketë akses në kompleks.

“Kjo është një shkelje serioze dhe e papërgjegjshme e rregullave të sigurisë bërthamore dhe një shembull tjetër i shpërfilljes së normave ndërkombëtare nga Rusia”, tha të shtunën në Twitter, Josep Borrell, shefi i politikës së jashtme të BE-së.

Disa zyrtarë perëndimorë dhe ukrainas besojnë se Rusia tani po përdor objektin gjigant bërthamor si një bastion për të mbrojtur trupat e tyre dhe për të ngritur sulme.

Sekretari amerikan i Shtetit Antony Blinken ka akuzuar Moskën për përdorimin e uzinës për të mbrojtur forcat e saj, ndërsa ministria britanike e mbrojtjes tha në një vlerësim të fundit të sigurisë se veprimet e Rusisë në kompleks sabotojnë sigurinë e operacioneve të saj.

Kryetari ukrainas i Enerhodarit, Dmytro Orlov, tha në fund të korrikut se forcat ruse ishin vëzhguar duke përdorur armatime të rënda pranë uzinës sepse “ata e dinë shumë mirë se Forcat e Armatosura të Ukrainës nuk do t’i përgjigjen këtyre sulmeve, pasi ato mund të dëmtojnë fuqinë bërthamore”

Ministria e Jashtme e Ukrainës paralajmëroi të premten se sulmet e mëtejshme në termocentral mund të jenë katastrofike.

“Pasojat e mundshme të goditjes së një reaktori operativ janë ekuivalente me përdorimin e një bombe atomike”, tha ministria në Twitter. (cnn.com) / Pershtati ne shqip Gazeta “Si”